دانشگاه نبی اکرم(ص) مدیریت بازاریابی هوشمند 2783-5405 7 1 2026 03 21 Developing Customs Policies in the Direction of Non-Oil Exports Growth توسعه سیاست‌های گمرکی در راستای جهش صادرات غیر نفتی 153 180 734492 JABM.3.2.15564.654985.41555 FA محسن قاسمی دکتری رشته مدیریت بازرگانی، پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران، کیش، ایران. طهمورث حسنقلی پور یاسوری گروه بازاریابی و توسعه بازار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-2787-4835 عزت اله عباسیان گروه مهندسی مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-8364-6461 Journal Article 2025 10 06 Today the development of non-oil exports has become one of the main concerns of countries. This is so that improving export performance is also an important part of the demands of business in the private sector of each country and also in the international arena. The purpose of this research is to design a model for developing customs policies in the direction of non-oil exports growth and to develop the literature on the subject in a macro-level in the field of management and specifically in relation to the design and explanation of a model for developing customs policies in the direction of non-oil exports growth. In this article, first, using frequency tables and charts, the characteristics of the experts present in the qualitative part of the research and the experts present in the quantitative part of the research are analyzed. Then, the results of the qualitative analysis are presented and, using Delphi analysis and the agreement coefficient, the factors affecting the qualitative model of customs policies in the direction of non-oil exports are screened. In the third part of this article, based on the opinions of 40 customs experts and using the fuzzy AHP method, the identified customs policies are ranked in line with the direction of non-oil exports. Next, by analyzing the data obtained from the distribution of questionnaires among 363 customs experts and specialists and using the structural equation approach, a quantitative model of the development of customs policies in line with the direction of non-oil exports is presented and its validity and fit are evaluated. The results of this article showed that the structural model of customs policies in line with the direction of non-oil exports has a high level of validity and fit and is able to explain a significant part of the developments and challenges of non-oil exports in Iran. امروزه توسعه صادرات غیرنفتی به یکی از دغدغه های اصلی کشورها تبدیل شده است. این به گونه ای است که بهبود عملکرد صادراتی نیز بخش مهمی از خواسته های کسب و کار در بخش خصوصی هر کشور و همچنین در صحنه بین المللی است. هدف این تحقیق طراحی مدل توسعه سیاست های گمرکی در راستای جهش صادرات غیر نفتی و توسعه ادبیات موضوع به صورت کلان در حوزه مدیریت و به طور خاص در رابطه با طراحی و تبیین مدل برای توسعه سیاست های گمرکی در راستای جهش صادرات غیر نفتی می باشد. در این مقاله، ابتدا با استفاده از جداول فراوانی و نمودارها به تحلیل ویژگی‌های خبرگان حاضر در بخش کیفی پژوهش و کارشناسان حاضر در بخش کمی پژوهش پرداخته می‌شود. سپس نتایج حاصل از تحلیل کیفی ارائه شده و با استفاده از تحلیل دلفی و ضریب توافق به غربالگری عوامل اثرگذار بر مدل کیفی سیاست‌های گمرکی در راستای جهت صادرات غیرنفتی پرداخته می‌شود. در بخش سوم این مقاله بر اساس نظرات 40 نفر از کارشناسان گمرک و با استفاده از روش AHP فازی، سیاست‌های گمرکی شناسایی شده در راستای جهت صادرات غیرنفتی رتبه‎بندی می‌شوند. در ادامه با تحلیل داده‌های حاصل از توزیع پرسش‌نامه بین 363 نفر از کارشناسان و متخصصان گمرک و با استفاده از رویکرد معادلات ساختاری، مدل کمی توسعه سیاست‌های گمرکی در راستای جهت صادرات غیرنفتی ارائه شده و اعتبار و برازش آن ارزیابی می‌شود. نتایج این مقاله نشان داد مدل ساختاری سیاست‌های گمرکی در راستای جهت صادرات غیرنفتی از سطح اعتبار و برازش بالایی برخوردار است و قادر است بخش قابل توجهی از تحولات و چالش‌های صادرات غیرنفتی در ایران را توضیح دهد. سیاست‌های گمرکی جهش صادرات غیر نفتی روش AHP فازی https://www.jnabm.ir/article_734492_d84475bb59d1e26a8754c32bec054c54.pdf